مقاتل ابن عطية (مترجم: مؤسسه اسلامى ترجمه)
24
مؤتمر علماء بغداد (حقيقتى كه آن را همه مى پذيرند) (فارسى)
وزير گفت : آرى ؛ او را بازداشت ، چنان كه در تاريخها آمده است . پادشاه گفت : پس ما چگونه بر حديثهاى اباهريره اعتماد كنيم ؟ ! وزير گفت : زيرا علما چنين كردهاند . شاه گفت : در اين صورت لازم مىآيد كه عالمان از عمر داناتر باشند ؛ زيرا عمر ، اباهريره را به دليل دروغ بستن بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم او نقل حديث بازداشت ولى عالمان ما احاديث دروغين او را برمىگيرند . عبّاسى گفت : اى علوى ! احاديثى كه در مورد خداوند بدان اشارهاى شد ، باطل است ولى با آيات قرآن چه مىكنى ؟ علوى فرمود : قرآن آياتى دارد كه آيات محكم هستند و اصل كتاب خداوند آن آياتند و بقيّهء آيات متشابهاند ، و قرآن داراى ظاهر و باطن است ؛ بدينسان ، آياتى را كه محكم باشند و ظاهر نيز باشند به ظاهر آنها عمل مىكنيم ولى آيات متشابه را بايد بر اساس فنّ بلاغت بررسى كرده و ببينيم مجاز يا كنايه يا داراى تقديرند و اگر چنين نكنيم معنى آيه نه از نظر شرعى و نه از نظر عقلى درست در نمىآيد . براى مثال : اگر بخواهى آيهء « وَجَاءَ رَبُّكَ » ؛ « پروردگارت آمد » ، را بر اساس ظاهرش معنى كنى آن